Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, στις 9 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 54 ετών, συγκλόνισε την κοινή γνώμη και άνοιξε μια δημόσια συζήτηση για το τι επιτρέπεται να γίνεται σε ένα ιδιωτικό ιατρείο. Ο τραγουδιστής είχε μεταβεί σε ιατρείο στην οδό Καρνεάδου, στο Κολωνάκι, για προγραμματισμένη θεραπεία πλασμαφαίρεσης. Εκεί υπέστη ανακοπή. Διασώστες του ΕΚΑΒ επιχείρησαν ανάνηψη και τον μετέφεραν στο νοσοκομείο «Ελπίς», όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του.

Τι γνωρίζουμε για την έρευνα

Η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της κύριας ανάκρισης και όσα ακολουθούν βασίζονται σε δημοσιευμένα στοιχεία.

  • Οι δύο γιατροί του ιατρείου διώχθηκαν αρχικά για το κακούργημα της θανατηφόρας έκθεσης.
  • Μετά τη δεύτερη έκθεση της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών της ΕΛ.ΑΣ., η οποία αποτυπώνει λεπτό προς λεπτό τη λειτουργία του μηχανήματος πλασμαφαίρεσης, η κατηγορία αναβαθμίστηκε σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, τελεσθείσα διά παραλείψεως.
  • Σύμφωνα με την Καθημερινή, το πρώτο alert του μηχανήματος φέρεται να καταγράφηκε περίπου 50 λεπτά πριν από την κλήση στο ΕΚΑΒ. Άλλα δημοσιεύματα αναφέρουν επανειλημμένες ειδοποιήσεις «Alarm 9» στο καταγραφικό.
  • Μετά τις απολογίες τους ενώπιον του 32ου τακτικού ανακριτή, οι δύο γιατροί προφυλακίστηκαν. Και οι δύο αρνούνται την κατηγορία και υποστηρίζουν ότι ενήργησαν νόμιμα και σύμφωνα με την επιστήμη τους. Ο συνήγορός τους χαρακτήρισε την αναβάθμιση της κατηγορίας «παντελώς αναιτιολόγητη» και ανακοίνωσε ότι θα προσβάλει το ένταλμα προσωρινής κράτησης.
  • Οι Αρχές εξετάζουν επίσης καταθέσεις για τη χορήγηση ενδοφλέβιας μέθης πριν από τη διαδικασία. Τα αποτελέσματα των τοξικολογικών και ιστολογικών εξετάσεων αναμένονται.

Για όλους τους κατηγορουμένους ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης.

Τι είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση

Η πλασμαφαίρεση, ή θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, είναι μια διαδικασία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά από ένα μηχάνημα που διαχωρίζει το πλάσμα από τα κύτταρα. Το πλάσμα αφαιρείται και αντικαθίσταται, συνήθως με διάλυμα λευκωματίνης ή με πλάσμα δότη. Στόχος είναι να απομακρυνθούν από την κυκλοφορία ουσίες που προκαλούν βλάβη, όπως αυτοαντισώματα.

Η Αμερικανική Εταιρεία Αφαίρεσης (ASFA) εκδίδει κατευθυντήριες οδηγίες που κατατάσσουν τις ενδείξεις ανάλογα με το πόσο ισχυρά είναι τα επιστημονικά δεδομένα. Στις καθιερωμένες ενδείξεις περιλαμβάνονται:

  • η θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα,
  • το σύνδρομο Guillain-Barré,
  • η κρίση βαριάς μυασθένειας,
  • ορισμένες αυτοάνοσες νεφροπάθειες και αγγειίτιδες.

Οι κίνδυνοι και γιατί χρειάζεται παρακολούθηση

Όταν γίνεται από έμπειρη ομάδα, η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής. Έχει όμως γνωστές επιπλοκές, που μπορεί να εμφανιστούν γρήγορα:

  • Πτώση της αρτηριακής πίεσης, λόγω των μετακινήσεων όγκου αίματος.
  • Υπασβεστιαιμία από το κιτρικό αντιπηκτικό, με μουδιάσματα, μυϊκές συσπάσεις και, σε σοβαρές περιπτώσεις, αρρυθμίες.
  • Αλλεργικές αντιδράσεις, ιδίως όταν χρησιμοποιείται πλάσμα δότη.
  • Επιπλοκές από τον καθετήρα, όπως αιμορραγία, λοίμωξη ή θρόμβωση.

Για τον λόγο αυτό, η διαδικασία γίνεται με συνεχή παρακολούθηση των ζωτικών σημείων, από προσωπικό εκπαιδευμένο στην αναγνώριση των ειδοποιήσεων του μηχανήματος και με άμεσα διαθέσιμο εξοπλισμό ανάνηψης. Στα δημόσια νοσοκομεία πραγματοποιείται κυρίως σε μονάδες αιμοδοσίας ή αφαίρεσης.

Διεθνώς, η πλασμαφαίρεση προβάλλεται όλο και συχνότερα σε κέντρα «μακροζωίας» ή «αποτοξίνωσης». Για τέτοιες χρήσεις δεν υπάρχουν καθιερωμένες ενδείξεις στις οδηγίες της ASFA.

Η αντίδραση του Υπουργείου Υγείας

Στις 18 Σεπτεμβρίου, το Υπουργείο Υγείας παρουσίασε το MedWatch, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που σαρώνει τις διαφημίσεις ιατρείων και κλινικών στο διαδίκτυο και επισημαίνει πράξεις που προβάλλονται σε δομές χωρίς την απαιτούμενη άδεια. Από τις 21 Σεπτεμβρίου ξεκίνησαν οι έλεγχοι στις πρώτες 231 περιπτώσεις που χαρακτηρίστηκαν υψηλού κινδύνου.

Τι να ρωτήσετε πριν από μια επεμβατική πράξη σε ιδιωτική δομή

  1. Ποια είναι η ειδικότητα του γιατρού; Μπορείτε να την ελέγξετε στο μητρώο του Ιατρικού Συλλόγου.
  2. Επιτρέπεται η πράξη στον συγκεκριμένο τύπο δομής (ιατρείο, πολυϊατρείο, κλινική);
  3. Ποιος παρακολουθεί τα ζωτικά σημεία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας;
  4. Υπάρχει απινιδωτής και εξοπλισμός ανάνηψης στον χώρο;
  5. Ποιο είναι το σχέδιο αν κάτι πάει στραβά και πόσο απέχει το πλησιέστερο εφημερεύον νοσοκομείο;

Αν μια θεραπεία υπόσχεται «αποτοξίνωση» ή «αναζωογόνηση» χωρίς σαφή διάγνωση, ζητήστε δεύτερη γνώμη από τον θεράποντα γιατρό σας.