ΠΟΥ: η Ελλάδα τρίτη στη λίστα των μεγαλύτερων εθελοντικών χορηγών του γραφείου για την Ευρώπη

Η Ελλάδα εμφανίζεται τρίτη στη λίστα των μεγαλύτερων εθελοντικών χορηγών του Περιφερειακού Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την Ευρώπη, μετά την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Γερμανία. Το στοιχείο περιλαμβάνεται σε ανακοίνωση του WHO/Europe της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου 2026 για τη χρηματοδότηση του οργανισμού. Η ανακοίνωση δημοσιεύθηκε ενώ τα κράτη μέλη συνεδριάζουν στην Κοπεγχάγη για την 76η σύνοδο της Περιφερειακής Επιτροπής (RC76), όπου στην ατζέντα βρίσκεται και ο προϋπολογισμός.

Οι μεγαλύτεροι χορηγοί του WHO/Europe

Το Περιφερειακό Γραφείο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δεσμευμένα κονδύλια. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το 2024–2025 οι στοχευμένες και θεματικές εισφορές κάλυψαν περίπου το 60% της χρηματοδότησης του βασικού του προϋπολογισμού και η ευέλικτη χρηματοδότηση το υπόλοιπο 40%.

Μεγαλύτερος εθελοντικός χορηγός είναι η ΕΕ, που έδωσε 53,4 εκατ. δολάρια το 2024–2025 και, έως το τέλος Ιουλίου 2026, 51,5 εκατ. δολάρια για τη διετία 2026–2027. Στον κατάλογο του ΠΟΥ ακολουθούν:

Τη δεκάδα συμπληρώνουν το Καζακστάν, η Ελβετία, η Σουηδία, η Ισλαμική Τράπεζα Ανάπτυξης και η συμμαχία εμβολίων Gavi. Η ανακοίνωση δεν αναφέρει ρητά σε ποια χρονική περίοδο αντιστοιχούν τα ποσά των κρατών· τα παραθέτουμε όπως τα δημοσιεύει ο οργανισμός, αμέσως μετά τα στοιχεία της ΕΕ για το 2024–2025.

Κατά τον ΠΟΥ, η χρηματοδότηση της ΕΕ εστίασε στην πρωτοβάθμια φροντίδα και τις βασικές υπηρεσίες, την ψυχική υγεία, το υγειονομικό προσωπικό, τα δεδομένα και την ψηφιακή υγεία και τη στήριξη της Ουκρανίας. Η Ελλάδα και η Ρουμανία στήριξαν το έργο του ΠΟΥ στις δικές τους χώρες, ενώ η Τουρκία χρηματοδότησε την ετοιμότητα για υγειονομικές κρίσεις. Η Γερμανία δίνει μεγάλο μέρος της εισφοράς της με υψηλό βαθμό ευελιξίας.

Πώς χρηματοδοτείται ο ΠΟΥ

Ο οργανισμός έχει τρεις βασικές πηγές. Οι υποχρεωτικές εισφορές είναι η «συνδρομή» κάθε κράτους μέλους και υπολογίζονται με βάση τον πλούτο και τον πληθυσμό του. Τον Μάιο του 2025 τα κράτη συμφώνησαν νέα αύξησή τους κατά 20%, τη δεύτερη τέτοιου μεγέθους. Σήμερα καλύπτουν περίπου το ένα τέταρτο του βασικού προϋπολογισμού του ΠΟΥ για το 2026–2027, ύψους 4,27 δισ. δολαρίων, και έχουν δρομολογηθεί περαιτέρω αυξήσεις έως το 2030–2031. Για σύγκριση, ο ΠΟΥ σημειώνει ότι ορισμένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της Ευρώπης έχουν προϋπολογισμούς πολύ πάνω από 4 δισ. δολάρια.

Οι δεσμευμένες εθελοντικές εισφορές προέρχονται από κράτη, την ΕΕ και άλλους διακυβερνητικούς οργανισμούς, ιδρύματα, αναπτυξιακές τράπεζες και συμπράξεις, και κατευθύνονται σε συγκεκριμένα νοσήματα, προγράμματα ή χώρες. Ο ΠΟΥ τις χαρακτηρίζει ζωτικές, σημειώνει όμως ότι ο υψηλός βαθμός δέσμευσης δυσκολεύει την ευθυγράμμιση των πόρων με τις προτεραιότητες που ορίζουν τα ίδια τα κράτη στον προϋπολογισμό.

«Οι πρόσφατες περικοπές στη χρηματοδότησή μας μάς ανάγκασαν να μειώσουμε τον προϋπολογισμό και το προσωπικό μας», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Πρόσθεσε ότι ο οργανισμός έχει πλέον σταθεροποιηθεί και είναι πλήρως χρηματοδοτημένος για τη διετία 2026–2027, αλλά ότι οι περισσότερες εθελοντικές εισφορές παραμένουν δεσμευμένες. Γι’ αυτό, όπως είπε, έχει σημασία το σχέδιο του 2022 να αυξηθούν σταδιακά οι υποχρεωτικές εισφορές στο 50% του βασικού προϋπολογισμού.

Τα χρήματα «χωρίς όρους»

Ένα μικρό μέρος της εθελοντικής χρηματοδότησης δίνεται χωρίς δέσμευση· ο ΠΟΥ το ονομάζει «βασικές εθελοντικές εισφορές». Το 2024–2025 ανήλθαν σε 385 εκατ. δολάρια, από τα οποία 356 εκατ., δηλαδή το 92%, προήλθαν από χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας. Εννέα από τους δέκα μεγαλύτερους χορηγούς προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια (η εξαίρεση είναι η Αυστραλία), με πρώτο το Ηνωμένο Βασίλειο (189,3 εκατ.) και δεύτερη τη Γερμανία (48,0 εκατ.). Έως τον Οκτώβριο του 2026 ο οργανισμός είχε λάβει περίπου 192 εκατ. δολάρια για τη νέα διετία, επίσης κατά 92% από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας.

Έως το τέλος του 2025 είχαν κατανεμηθεί 302,5 εκατ. δολάρια από τις εισφορές του 2024–2025. Τα μεγαλύτερα ποσά πήγαν στην πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας (124,7 εκατ.), στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση υγειονομικών κρίσεων (43,0 εκατ.), στα δεδομένα και την καινοτομία (28,3 εκατ.), στην προετοιμασία των χωρών για κρίσεις (27,6 εκατ.) και στην πρόσβαση σε φάρμακα, εμβόλια και διαγνωστικά για την πρωτοβάθμια φροντίδα (24,5 εκατ.). Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια αναλογούν 17 εκατ., περίπου το 6%, που στήριξαν το WHO/Europe και γραφεία χωρών όπως το Καζακστάν, η Κιργιζία, η Βόρεια Μακεδονία, η Ουκρανία και το Ουζμπεκιστάν. Το μεγαλύτερο μέρος, 7,5 εκατ., πήγε στη βελτίωση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες υγείας. Το 6% είναι ποσοστό που κατά τον ΠΟΥ αντιστοιχεί χονδρικά στο μερίδιό της στον συνολικό προϋπολογισμό.

«Η ευέλικτη χρηματοδότηση είναι αυτό που επιτρέπει στον ΠΟΥ να ανταποκρίνεται εκεί όπου η ανάγκη είναι μεγαλύτερη», δήλωσε η δρ Κορίν Καπουανό, προσωρινή επικεφαλής (Officer-in-Charge) του WHO/Europe.

Για τον απολογισμό που παρουσιάστηκε στην έναρξη της συνόδου δείτε το προηγούμενο ρεπορτάζ μας: /politiki-ygeias/poy-europi-rc76-ekthesi-arithmoi.

Το ρεπορτάζ βασίζεται στην ανακοίνωση του Περιφερειακού Γραφείου του ΠΟΥ για την Ευρώπη της 28ης Οκτωβρίου 2026. Τα ποσά είναι σε δολάρια ΗΠΑ, όπως τα δημοσιεύει ο οργανισμός.